Edinburgh Dungeon vs ghost tour: welke je echt wilt

The Edinburgh Dungeon ligt aan Market Street, onder de Royal Mile en op een paar minuten van station Waverley. Het maakt deel uit van een keten die vergelijkbare attracties in verschillende Europese steden runt, en het werkt zoals die attracties werken: je beweegt je door een reeks thematische decors, acteurs spelen korte scènes bij elk decor, en er zitten twee rit-elementen in de route.

Het duurt in totaal ongeveer tachtig minuten. Het is volledig binnen. De decors zijn geconstrueerd, niet gevonden — het gebouw is geen historische kelder en doet daar ook geen claim over. De scripts putten uit de Schotse geschiedenis, maar de toon is meer pantomime dan college, en de acteurs mikken in ongeveer gelijke mate op lach en schrik.

Beoordeeld op wat het is, is het competent en populair en gezinnen hebben er een leuke tijd. De fout is om het te beoordelen als een historische ervaring, wat het nooit heeft willen zijn.

Een ghost tour heeft geen decors, geen ritten en geen special effects behalve een lantaarn en een lichtschakelaar. Wat het wel heeft, is een plek.

Bij een bovengrondse wandeling is die plek de Old Town zelf: de steegjes die van de Royal Mile aflopen, de Grassmarket onder de kasteelrots, Greyfriars Kirkyard. Allemaal openbaar, allemaal gratis om doorheen te lopen, en allemaal aanzienlijk interessanter met iemand die ze kan uitleggen.

Bij een ondergrondse tour is het een afgesloten locatie. De kamers in de bogen van de South Bridge, voltooid in 1788 en meer dan een eeuw verzegeld. The Real Mary King’s Close, een straat waar de stad in 1753 overheen bouwde en die tot 1902 bewoond was. Geen van beide is zonder ticket toegankelijk voor publiek, en geen van beide is voor jou aangekleed.

De ruil is exact: de Dungeon geeft je productie en geen authenticiteit, en een tour geeft je authenticiteit en bijna geen productie. Welke van die twee je wilt, is geen kwestie van kwaliteit. Het is een kwestie van waar je voor kwam.

Dat claimt de attractie zelf niet, en het zou ook niet eerlijk zijn om haar daaraan af te meten. Het is een theatrale attractie die gebruikmaakt van de Schotse geschiedenis zoals een pantomime dat doet met een sprookje: de namen en de grote lijnen zijn echt, de uitwerking is entertainment.

Het wordt pas een probleem wanneer dit iemands enige kennismaking met het onderwerp is. De heksenprocessen waren een juridisch proces dat tussen 1563 en 1736 in heel Schotland leidde tot 3.837 gedocumenteerde aanklachten, en de Schotse regering bood daarvoor in maart 2022 formeel excuses aan. Dat is geen thema voor een spookhuis, en de betere gidsen in deze stad gaan er merkbaar zorgvuldig mee om.

Dus: geniet van de Dungeon als show. Neem daarnaast ook een tour als je wilt weten wat er echt is gebeurd, en doe die tour daarna, niet ervoor.

Mensen framen dit als een keuze tussen twee omdat de twee dingen bij elkaar worden gezet. Er is een derde antwoord dat het beste van beide neemt, en dat is de Real Mary King’s Close.

Het heeft wat de Dungeon heeft: gidsen in kostuum, gereconstrueerde interieurs, vaste tijdslots, begeleide groepen, doordachte verlichting en een route waarover is nagedacht. Niemand staat in de regen en niets hangt af van het weer.

En het heeft wat de Dungeon niet heeft: het is echt. De close is een echte straat die de stad gedeeltelijk sloopte en vanaf 1753 overbouwde met de Royal Exchange, en mensen bleven in de overgebleven delen wonen tot 1902. De laatste bewoner was een zaagmaker die vierhonderd pond kreeg om te vertrekken.

Met €33 is het het duurste ticket op deze site. Voor een gezin dat kiest tussen een attractie en een tour, is het heel vaak het juiste antwoord op beide vragen tegelijk.